Veri Temelli Ekonomi Ve Kişisel Verilerin Korunması yazısı ilk önce Usul Hukuk Danışmanlık üzerinde ortaya çıktı.

Eski Hali:
MADDE 6- (1) Kişilerin ırkı, etnik kökeni, siyasi düşüncesi, felsefi inancı, dini, mezhebi veya diğer inançları, kılık ve kıyafeti, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlığı, cinsel hayatı, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili verileri ile biyometrik ve genetik verileri özel nitelikli kişisel veridir.
(2) Özel nitelikli kişisel verilerin, ilgilinin açık rızası olmaksızın işlenmesi yasaktır.
(3) Birinci fıkrada sayılan sağlık ve cinsel hayat dışındaki kişisel veriler, kanunlarda öngörülen hâllerde ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın işlenebilir. Sağlık ve cinsel hayata ilişkin kişisel veriler ise ancak kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbî teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi, sağlık hizmetleri ile finansmanının planlanması ve yönetimi amacıyla, sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişiler veya yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından ilgilinin açık rızası aranmaksızın işlenebilir.
(4) Özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesinde, ayrıca Kurul tarafından belirlenen yeterli önlemlerin alınması şarttır.

Yeni Hali:
MADDE 6- (1) Kişilerin ırkı, etnik kökeni, siyasi düşüncesi, felsefi inancı, dini, mezhebi veya diğer inançları, kılık ve kıyafeti, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlığı, cinsel hayatı, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili verileri ile biyometrik ve genetik verileri özel nitelikli kişisel veridir.
(2) Mülga
“(3) Özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesi yasaktır. Ancak bu verilerin işlenmesi;
a) İlgili kişinin açık rızasının olması,
b) Kanunlarda açıkça öngörülmesi,
c) Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulunan veya rızasına hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin, kendisinin ya da bir başkasının hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması,
ç) İlgili kişinin alenileştirdiği kişisel verilere ilişkin ve alenileştirme iradesine uygun olması,
d) Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olması,
e) Sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişiler veya yetkili kurum ve kuruluşlarca, kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi ile sağlık hizmetlerinin planlanması, yönetimi ve finansmanı amacıyla gerekli olması,
f) İstihdam, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal güvenlik, sosyal hizmetler ve sosyal yardım alanlarındaki hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi için zorunlu olması,
g) Siyasi, felsefi, dini veya sendikal amaçlarla kurulan vakıf, dernek ve diğer kâr amacı gütmeyen kuruluş ya da oluşumların, tâbi oldukları mevzuata ve amaçlarına uygun olmak, faaliyet alanlarıyla sınırlı olmak ve üçüncü kişilere açıklanmamak kaydıyla; mevcut veya eski üyelerine ve mensuplarına veyahut bu kuruluş ve oluşumlarla düzenli olarak temasta olan kişilere yönelik olması, halinde mümkündür.”
(4) Özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesinde, ayrıca Kurul tarafından belirlenen yeterli önlemlerin alınması şarttır.

Görüleceği üzere kanun maddesinin yeni halinde özel nitelikli kişisel verilerin tanımı muhafaza edilmiş, kanunun 2. fıkrasında yer alan “Özel nitelikli verilerin, ilgilinin açık rızası olmaksızın işlenmesi yasaktır.” hükmü kaldırılarak 3. fıkranın başına “Özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesi yasaktır. Ancak bu verilerin işlenmesi;” diye başlayan hüküm ile özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesinin yalnızca açık rızaya bağlı olması durumu değiştirilmiş ve işleme nedenleri genişletilmiştir. 3. fıkra altında yer alan bendler ile özel nitelikli kişisel verilerin işlenebilmesinin hukuki sebepleri sıralanmıştır.

Bu durumda özel nitelikli kişisel verilerin, yalnızca ‘ilgili kişinin açık rızasının olması’ hukuki sebebiyle değil:
-Kanunlarda açıkça öngörülmesi halinde,
-Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulunan veya rızasına hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin, kendisinin ya da bir başkasının hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması halinde,
-İlgili kişinin alenileştirdiği kişisel verilere ilişkin ve alenileştirme iradesine uygun olması halinde,
-Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olması halinde,
-Sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişiler veya yetkili kurum ve kuruluşlarca, kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi ile sağlık hizmetlerinin planlanması, yönetimi ve finansmanı amacıyla gerekli olması halinde,
-İstihdam, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal güvenlik, sosyal hizmetler ve sosyal yardım alanlarındaki hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi için zorunlu olması halinde,
-Siyasi, felsefi, dini veya sendikal amaçlarla kurulan vakıf, dernek ve diğer kâr amacı gütmeyen kuruluş ya da oluşumların, tâbi oldukları mevzuata ve amaçlarına uygun olmak, faaliyet alanlarıyla sınırlı olmak ve üçüncü kişilere açıklanmamak kaydıyla; mevcut veya eski üyelerine ve mensuplarına veyahut bu kuruluş ve oluşumlarla düzenli olarak temasta olan kişilere yönelik olması halinde, işlenebilmesine imkân tanınmıştır.

3. fıkranın b bendinde yer alan “Kanunlarda açıkça öngörülmesi” ve f bendinde yer alan ”İstihdam, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal güvenlik, sosyal hizmetler ve sosyal yardım alanlarındaki hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi için zorunlu olması” yeni hukuki işleme sebepleri ile:
Çoğu zaman hukuki bir yükümlülük gereği çalışanlarına ait kişisel verileri işleyen ve muhafaza eden işverenin, bu hukuki yükümlülüklerini yerine getirirken karşılaştığı birtakım sorunların önüne geçilmiş,
İstihdam ve iş ilişkisi içerisinde bazen zorunluluk olarak işlenmesi gereken özel nitelikli kişisel verilerin yalnızca ‘ilgili kişinin açık rızasının olması’ hukuki sebebiyle işlenebilmesinin ve bunun sonucunda işverenin karşılaşabileceği sorunlar önlenmiştir.

Burada kanaatimce; işveren tarafından İş Kanunu vb. düzenlemeler nedeniyle zorunluluk olarak işlenmesi gereken özel nitelikli kişisel verilerin bu zorunlulukla çelişkili olarak yalnızca ‘ilgilinin açık rızasının alınması’ hukuki işleme sebebine dayalı işlenebilmesi durumuna son verilmiştir. Yani kanunun eski halinde işveren hem kanuni yükümlülükleri gereği bir takım özel nitelikli kişisel verileri işlemek durumunda hem de kanuni yükümlülükleri gereği bu faaliyeti gerçekleştirirken işçiden açık rızasını almak zorunda bırakılmış durumdaydı. Ancak yeni düzenleme ile bu çelişkili durumun önüne geçildiği ve işverenin, kanuni yükümlülüklerini yerine getirirken ve işin sürdürülebilirliği için zorunlu olan hallerde özel nitelikli kişisel veri işleme faaliyetini ilgili işçinin açık rızası olmadan da sürdürebilmesine imkân sağlanmıştır. Pek tabi işveren özel nitelikli veri işleme faaliyetine işçinin açık rızasını alarak da devam edebileceği gibi bu faaliyetlerini aynı zamanda kanunlarda açıkça öngörülmesi veyahut istihdam, iş sağlığı ve güvenliği vs. sebeplerle zorunlu olması hukuki işleme sebebine dayalı olarak da devam edebilecektir. Kanunun 4. maddesinde yer alan:
“Hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun olma,
Doğru ve gerektiğinde güncel olma,
Belirli, açık ve meşru amaçlar için işlenme,
İşlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma,
İlgili mevzuatta öngörülen veya işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilme”
şeklindeki genel ilkelere aykırı olmaması koşulu ile işverenin bu yeni düzenleme ile birlikte özel nitelikli kişisel veri işleme faaliyetine kanun metninde yer alan bir veya birkaç nedene dayalı olarak devam edebilecektir.

6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun 6. Maddesinde Yapılan Değişiklikler ile Bu Değişikliklerin İşçi-İşveren İlişkisine Etkisi yazısı ilk önce Usul Hukuk Danışmanlık üzerinde ortaya çıktı.

Ortak : Anonim Şirketlerin pay sahiplerini,
Ortaklık payı : Anonim Şirketteki payı,
Yönetim Organı : Anonim Şirketlerde yönetim kurulunu,
Şirket sözleşmesi : Anonim Şirketlerde esas sözleşmeyi temsil eder.

1. ORTAKLAR

Anonim şirketlerde, ortaklar (hissedarlar) şirketin sahipleridir. Hissedarlar, hisse senetlerini satın alarak şirkete ortak olurlar ve oy hakkına sahip olabilirler. Hissedarlar, şirketin karlarından pay alabilirler ve şirketin yönetimine katılma hakkına sahiptirler. Pay sahipleri, sadece taahhüt etmiş oldukları sermaye payları ile ve şirkete karşı sorumludur.
Kural olarak anonim şirketlerde ortak sayısında azami ya da asgari bir kısıtlama ön görülmemiştir. Bu sebeple anonim şirketler paylarını halka açarak nama yada hamiline yazılı senetler ile şirket paylarını dağıtabilmektedirler.

2. SERMAYE

TTK 332. Madde hükmüne göre Anonim Şirketlerin asgari sermaye tutarı 250.000 TL olarak belirlenmiştir, bu nisap kayıtlı sermaye sistemini benimseyen şirketlerde 500.000 TL olarak belirlenmiştir. Anonim Şirketlerinin tüzel kişiliği kazandığı tescil anında Nakdi olarak taahhüt edilen payların itibari değerlerinin en az dörtte birinin tescilden önce ödenmesi zorunludur. Geri kalan miktar şirketin tescilini izleyen 24 ay içerisinde ödenir. (TTK 344) Sermaye nakdi olacağı gibi aynide olabilir. Anonim şirket sermayesine ayni olarak katılım sağlanabilecek malvarlığı unsurları şu şekilde sıralanmıştır.

Üzerlerinde sınırlı ayni bir hak, haciz ve tedbir bulunmayan, nakden değerlendirilebilen ve devrolunabilen, fikrî mülkiyet hakları ile sanal ortamlar da dâhil, malvarlığı unsurları ayni sermaye olarak konulabilir. (TTK 342) Aynı kanun hükmüne göre Sermaye iki türde ele alınmıştır. Esas Sermaye Sistemi ve Kayıtlı Sermaye Sistemi. Bu iki sistem arasındaki temel farklılık şirketin sermaye arttırımı yapabilmesi için yönetim kurulunun yetkilendirilmesi hususunda toplanmıştır.

Kural olarak Anonim Şirketlerde sermaye arttırımı yalnızca genel kurul kararı ile yapılabilmektedir. Ancak şirket esas sözleşmesinde açıkça yönetim kuruluna üst tavan belirlenerek sermaye arttırımı yapma yetkisi özgülenmesini kabul eden Anonim Şirketler kayıtlı sermaye sistemini kabul etmektedirler.

3. KURUMSAL YÖNETİM

Anonim şirketlerde, yönetim kurulu ve yöneticiler, şirketin günlük işlerini yönetir ve kararları alır. Yönetim kurulu, hissedarlar tarafından seçilir ve şirketin çıkarlarını korumakla görevlidir. Kurumsal yönetim ilkeleri, şirketin şeffaflığını ve hesap verebilirliğini sağlamak amacıyla yaygın kullanılan bir yoldur.

4. KURULUŞ VE TESCİL

Kanun koyucu 4721 Sayılı TMK 47. Maddesi ile tüzel kişiliği Başlıbaşına bir varlığı olmak üzere örgütlenmiş kişi toplulukları ve belli bir amaca özgülenmiş olan bağımsız mal toplulukları olarak tanımlıyor. İzah edildiği üzere ticaret şirketlerinin tamamının tüzel kişiliği mevcuttur. Anonim Şirketlerde haiz oldukları tüzel kişiliği tescil anında kazanır.

Burada kavramsal olarak iki ifadenin açıklanması gerekmektedir. Kuruluş ve Tescil şirketler hukukuna hâkim olan ifadelerin içerisinde kavram karmaşasına yol açmaktadır. Kuruluş şirketin kurulduğu anı ifade etse de tüzel kişiliğin kazanılması ve organizasyonun kendi adına işlem yapabilmesi için tek başına yeterli değildir.

Şirket, kurucuların, kanuna uygun olarak düzenlenmiş bulunan, sermayenin tamamını ödemeyi, şartsız taahhüt ettikleri, imzalarının noterce onaylandığı veya ticaret sicili müdürü yahut yardımcısı huzurunda imzaladığı esas sözleşmede, anonim şirket kurma iradelerini açıklamalarıyla kurulur. (TTK 355)

Tescil ise kuruluşu tamamlanan bu mal ve emek topluluğunun ticaret sicil kayıtlarına eklenmesi sureti ile tüzel kişiliği ve şirket kurucularının da tacir sıfatını kazanmalarına sonuç oluşturur. Ticaret siciline tescil, kural olarak istem üzerine yapılır ve bildirici etkiye sahiptir. Harca tabi işlerde, tescil anının saptanmasında harç makbuzunun tarihi belirleyicidir. (TTK 27)

5. SORUMLULUK

TTK 125/1’de açıkça ifade edildiği üzere anonim ortaklık bir tüzel kişidir. Tüzel kişi olarak asli ve tali organlara sahiptir. Pay sahiplerin malvarlığından bağımsız olarak şirketin kendi mal varlığı bulunmaktadır. Dolayısı ile şirket kendi borçlarından dolayı bizzat kendisi sorumludur.

6. ANONİM ŞİRKETLERDE SERMAYE ARTTIRIMI

İzah edildiği üzere TTK uyarınca Anonim Şirketler esas ve kayıtlı sermaye sistemini kullanabilmektedir. Şirket iş hacminin, mal varlığının, pazarın büyümesi veya azalması halinde sermaye arttırımı ve azaltımı yolunu tercih edebilir.

7. ESAS SERMAYE SİSTEMİNDE

TTK 461/3 uyarınca Yönetim kurulu yeni pay alma hakkının kullanılabilmesinin esaslarını bir karar ile belirler ve bu kararda pay sahiplerine en az on beş gün süre verir yönetim kurulunun aldığı bu karar Sermaye artırımının tescilinden önce, yönetim kurulunun yeni pay alma hakkının kullanılması esaslarının belirlenmesine ilişkin bu kararı tescil ve ilan edilmelidir (Ticaret Sicili Yönetmeliği m. 72/3 ve m. 74/1).

Esas sermaye sistemini kullanan anonim şirketlerde kural olarak sermaye arttırımı kararı ancak genel kurul kararı ile alınabilecektir. Sermaye arttırımı kararının alındığı genel kurul toplantısında ortakların tamamının hazır bulunması ve oy birliği ile karar alınması halinde bu yönetim kurulu kararının tescil şartı aranmayacaktır.

8. KAYITLI SERMAYE SİSTEMİNDE

Kayıtlı sermaye sistemini kullanan anonim şirketlerin esas sözleşmelerinin içerisinde açıkça belirtileceği üzere veyahut alınan bir genel kurul kararı ile şirketin icra organı olan yönetim kuruluna belirlenen tavan sınırları içerisinde sermaye artırımı kararı alma ve icra etme yetkisi tanınmıştır.

Bu tavan sınırları içerisinde yönetim kurulu tarafından alınan sermaye artırımı kararı sonrasında şirket ortaklarının bir araya gelerek genel kurul kararı tesis etmelerine gerek yoktur.

Anonim şirketlerin genel kurul toplantısında, toplantının gündemi şirketin Kuruluş ve esas sözleşme değişikliği işlemleri Bakanlık iznine tabi olan şirketlerden birisi olması ve toplantının yurt dışında yapılması gibi hallerde bakanlık temsilcisi bulundurmaları gerekebilmektedir.

“Bakanlık Temsilcisi” bulundurma zorunluluğu bulunan anonim şirket genel kurul toplantıları, 28.11.2012 tarihli ve 28481Sayılı Resmî Gazetede yayımlanan “Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları ile Bu Toplantılarda Bulunacak Bakanlık Temsilcileri Hakkında Yönetmelik” m. 32’de düzenlenmiştir.

İlgili hüküm gereğince, aşağıda sayılan anonim şirket genel kurul toplantılarında ve bunların ertelenmesi hâlinde yapılacak ikinci toplantılarda “Bakanlık Temsilcisi”nin bulunması zorunludur.

1- Kuruluş ve esas sözleşme değişikliği işlemleri Bakanlık iznine tabi olan şirketlerin bütün genel kurul toplantılarında,

2- Diğer şirketlerde ise gündeminde;
a) Sermayenin artırılması,
b) Sermayenin azaltılması,
c) Kayıtlı sermaye sistemine geçilmesi,
d) Kayıtlı sermaye tavanının artırılması,
e) Kayıtlı sermaye sisteminden çıkılması,
f) Faaliyet konusunun değiştirilmesine ilişkin esas sözleşme değişikliği ile,
g) Birleşme,
h) Bölünme,
i) Tür değişikliği konuları bulunan genel kurul toplantılarında,

3- Genel kurula elektronik ortamda katılım sistemini uygulayan şirketlerin genel kurul toplantılarında.
4- Yurt dışında yapılacak bütün genel kurul toplantılarında, Bakanlık temsilcisinin bulunması zorunludur.

Aynı yönetmeliğin 32/4 sayılı maddesinin açık hükmü gereğince Belirtilen toplantılar ile Bakanlık temsilcisi görevlendirilen toplantılarda, Bakanlık temsilcisinin yokluğunda alınan kararlar geçerli değildir.Yine aynı madde hükmüne göre Yukarıda sayılanların dışındaki genel kurul toplantılarında, kuruluş ve esas sözleşme değişikliği işlemleri bakanlık iznine tabi olan şirketler hariç olmak üzere tek pay sahipli anonim şirketlerin ve imtiyazlı pay sahipleri özel kurullarında bakanlık temsilcisinin bulunması zorunlu değildir.

9. KURULUŞ VE ESAS SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİĞİ İŞLEMLERİ TİCARET BAKANLIĞI İZNİNE TABİ OLAN ŞİRKETLER

Anonim ve Limited Şirketlerin Sermayelerini Yeni Asgari Tutarlara Yükseltmelerine ve Kuruluşu ve Esas Sözleşme Değişikliği İzne Tabi Anonim Şirketlerin Belirlenmesine İlişkin Tebliğ 5. Maddesinde bahse konu şirketler sınırlı sayı olarak belirlenmiştir.

Buna göre;
-Bankalar,
-Finanasal Kiralama Şirketleri,
-Faktoring Şirketleri,
-Finansman Şirketleri,
-Tüketici Finansmanı ve Kart Hizmetleri Şirketleri,
-Sigorta şirketleri,
-Holdingler,
-Döviz Büfesi İşleten Şirketler (Yetkili Müessesler)
-Umumi Mağazacılıkla Uğraşan Şirketler

Anonim Şirketler yazısı ilk önce Usul Hukuk Danışmanlık üzerinde ortaya çıktı.

 Bu özelliği ile hak düşürücü süre zamanaşımı müessesinden ayrılmaktadır. Hak düşürücü sürenin geçmesi ile hak sona ereceğinden, hak düşürücü süre savunması itiraz niteliğinde olup taraflarca yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilmektedir. Bunun yanında, taraflar ileri sürmese dahi hakim re’sen inceleme yaparak hak düşürücü sürenin aşılıp aşılmadığını tespit edebilir. Hak düşürücü sürenin durması veya kesilmesi mümkün değildir.

Kanun koyucunun hakkın kullanımı süre şartına bağlamasındaki temel sebebin öncelikle bu hakkın kullanılmasından dolayı sorumluluk altına girecek kişinin sürekli bir dava tehditi altında kalmasının hukuka uygun olmamasından kaynaklanmaktadır. Hukuki işlem ve kuralların sürekli dava tehdidi altında olması hukuk devletinin unsurları olan hukuki güvenlik ve istikrar ilkeleriyle bağdaşmaz. Örnek vermek gerekirse idarenin işlemlerine karşı idari işlemin tebliği tarihinden itibaren başlamak üzere altmış gün içerisinde Danıştayda ve idare mahkemelerinde kişilerin İPTAL davası açma hakkı mevcuttur.

Burada 60 günlük süre kanun koyucu tarafından ‘hak düşürücü’ süre olarak eklenmiş bu hakkın belirlenen sürede kullanılmaması halinde idarenin işlemine karşı dava açma hakkının düşeceği anlaşılmaktadır. Şayet böyle bir düzenleme ile süre bakımından bir kısıtlama getirilmediği takdirde 1954 yılında Maltepe Belediye Meclisi tarafından verilmiş bir kararın veyahut İmar Planının iptali için 2024 yılında dava açılmasının ve bunun her hangi sonuca bağlanmasının hayatın olağan akışına aykırı niteliktedir. Zira bahse konu işlemin İPTAL edilmesi halinde bu süre zarfı içerisinde idarenin bu işlemine dayanan tüm izin ve faaliyetlerinde yine iptal edilmesi gerekecek olup işin içinden çıkılması imkansız hale gelecektir.

İlaveten 6098 sayılı TBK 352/1 hükmünde kiracının kiraya verene karşı, kiralananı belli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak taahhüt etmesi halinde, tahliye tarihinde kiracının kiralananı tahliye etmemesinden sonra kiraya verenin bu taahhüde dayanarak 1 AY içerisinde icra veya dava yoluna başvurarak kira sözleşmesini sona erdirebileceği düzenlenmiştir. Günlük hayatta ‘tahliye taahhüdü’ olarak bilinen bu uygulamada kanun koyucu kiracı tarafından kiraya verene verilmiş taahhüdün kullanımını, yani kiraya verenin sözleşmeyi sona erdirme hakkını bir aylık düşürücü sürede kullanmaya zorlamıştır. Buradan da anlaşılacağı üzere bir aylık hak düşürücü süre az yukarıda izah edildiği gibi kiracıyı vermiş olduğu taahhütle / sözle sonsuza kadar bağlı tutmanın hakkaniyete uygun olmamasından doğmaktadır. Zira aksi kabul hukuki güvenlik ve istikrar ilkeleriyle bağdaşmayacaktır.

Hak düşürücü süre kavramının pozitif hukukta yer bulmaması ihtimalinin genel hukuk nizamında sorunlara yol açacağı sabittir. Peki özellikle belirli hakların kullanımında mahkemelerin usul kurallarını SIKI UYGULAMASINDAN sebeple kanun açık hükmünde düzenlenmiş hak düşürücü sürelerin adil yargılanma ilkesi kapsamında kalan ‘mahkemeye erişim hakkının’ ihlal edilmesi anlamına gelmesi mümkün müdür ?

Bu sorunun cevabının somut olaya göre değişim göstermesi mümkündür, AİHS 6. Maddesinde düzenlenen adli yargılanma ilkesi pozitif hukukumuzda da kendisine yer bulmuştur. Anayasa’nın 36. maddesinin birinci fıkrasında, herkesin yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla mahkemeye erişim hakkı, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün bir unsurudur. Diğer yandan Anayasa’nın 36. maddesine adil yargılanma ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılanma hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır.

Sözleşmeyi yorumlayan AİHM, 6. maddenin (1) numaralı fıkrasının mahkemeye erişim hakkını içerdiğini belirtmektedir (Özbakım Özel Sağlık Hiz. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, § 34). AİHM sözleşmede açıkça yer almasa da mahkemeye erişim hakkını adil yargılanma hakkının en temel unsurlarından biri olarak nitelendirmektedir (Roche/Birleşik Krallık [BD], B. No: 32555/96, 19/10/2005, § 117; Stanev/Bulgaristan [BD], B. No: 36760/06, 17/1/2012, § 229). AİHM, mahkemeye ulaşmayı aşırı derecede zorlaştıran ya da imkânsız hâle getiren uygulamaların mahkemeye erişim hakkını ihlal edebileceğini vurgulamaktadır (Golder/Birleşik Krallık [GK], B. No: 4451/70, 21/2/1975, § 36).

Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğü, bir temel hak olmanın yanında diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmayı ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Bu bakımdan davanın bir mahkeme tarafından görülebilmesi ve kişinin adil yargılanma hakkı kapsamına giren güvencelerden faydalanabilmesi için ilk olarak kişiye iddialarını ortaya koyma imkânının tanınması gerekir. Diğer bir ifadeyle dava yoksa adil yargılanma hakkının sağladığı güvencelerden yararlanmak mümkün olmaz.

Anayasanın 13. Maddesi uyarınca temel hak ve hürriyetlerin özüne dair yapılacak olan müdahalenin kanun tarafından öngörülme, haklı bir sebebe dayanma, ölçülülük ilkesine aykırı olmama şartlarına uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekir. Somut olarak tartışmaya konu olan ‘hak düşürücü süre’ kavramının bu nedenler bakımından değerlendirilmesi gerekmektedir.

Hak düşürücü sürelerin kanunla düzenlendiği açıktır. Bu düzenlemenin meşru amacının hukuki işlem ve kuralların sürekli dava tehdidi altında olması hukuk devletinin unsurlarına uygun olmayacağını bu nedenle meşru amacında kabul edilebilir olduğu az yukarıda izah edilmiştir. Son olarak ölçülülük ilkesi uyarınca inceleme yapılması gerekmektedir. Anayasa’nın 13. maddesi uyarınca hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasında dikkate alınacak ölçütlerden biri olan ölçülülük, hukuk devleti ilkesinden doğmuştur. Hukuk devletinde hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması istisnai bir yetki olduğundan bu yetki ancak durumun gerektirdiği ölçüde kullanılması şartıyla haklı bir temele oturabilir. Bireylerin hak ve özgürlüklerinin somut şartların gerektirdiğinden daha fazla sınırlandırılması kamu otoritelerine tanınan yetkinin aşılması anlamına geleceğinden hukuk devletiyle bağdaşmaz (AYM, E.2013/95, K.2014/176, 13/11/2014). Ölçülülük ilkesi, öngörülen müdahalenin ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, ulaşılmak istenen amaç bakımından müdahalenin zorunlu olmasını ve bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir.

Somut tartışma konusunda anayasa mahkemesinin bireysel başvuru kapsamında yaptığı değerlendirmelerde kişinin mahkemeye başvurmasını engelleyen veya mahkeme kararını anlamsız hâle getiren, bir başka anlatımla mahkeme kararını önemli ölçüde etkisizleştiren sınırlamaların mahkemeye erişim hakkını ihlal edebileceğini ifade etmiştir (Özkan Şen, § 52).

 Yine aynı husus üzerine AİHM ve anayasa mahkemesinin aksi görüşleri de bulunmaktadır. ”dava açma ya da kanun yollarına başvuru için belli sürelerin öngörülmesini, bu süreler dava açmayı imkânsız kılacak ölçüde kısa olmadıkça hukuki belirlilik ilkesinin bir gereği olarak kabul etmekte ve mahkemeye erişim hakkına aykırılık oluşturmayacağını belirtmektedir” (Perez de Rada Cavanilles/İspanya, B. No: 28090/95, 28/10/1998, § 45).

 Tüm bunlardan anlaşılacağı üzere müdahalenin ölçülü olup olmadığının değerlendirilmesinde hak düşürücü sürenin başlangıç tarihinin tayini ve müdahalede bulunulan hakkın içeriği ön plana çıkmaktadır. Zira idare tarafından malikin mülkiyet hakkına yönelik olarak yapılan müdahaleyi kısıtlayan süre ile kiraya verenin taahhütten kaynaklanan dava hakkını kısıtlayan müdahalenin aynı ölçüde değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bu hususta Danıştay’ın istikrar kazanmış içtihatları gözetildiğinde ‘mülkiyet hakkının zaman ötesi niteliğine ve zamanaşımsız olmasına dikkat çekilmektedir. Danıştay On dördüncü Dairesinin 6/11/2012 tarihli ve E.2011/15162, K.2012/7461 sayılı kararında;

“..Anayasal güvence altındaki temel hak ve özgürlüklerden olan mülkiyet hakkının kullanılabilmesi için, ilgililerin, gerekli işlemin yapılmasını idareden her zaman isteyebilecekleri açıktır. Bu durum mülkiyet hakkının zaman ötesi niteliğinden kaynaklanmaktadır. Anayasa Mahkemesi’nin 10.04.2003 günlü, E:2002/112, K:2003/33 sayılı ve 17.03.2011 günlü, E: 2009/58, 2011/52 sayılı kararlarında da bahsedildiği üzere, hukukun genel ilkelerinden birisi de mülkiyet hakkının zaman ötesi niteliği, başka bir anlatımla mülkiyet hakkının zamanaşımına uğramamasıdır. Mülkiyet hakkının bu niteliğinden dolayı, bu hakkı ilgilendiren konularda gerekli işlemin yapılması isteminin idarece reddedilmiş olması halinde, aynı konuda 2577 sayılı Kanun’un 10. maddesi uyarınca idareye tekrar başvurulmasına ve başvurunun reddi halinde ret işlemine karşı dava açılmasına bir engel bulunmamaktadır. Her yeni başvuru üzerine idarece tesis edilecek işlem için 2577 sayılı Yasanın 7. maddesinde öngörülen 60 günlük süre içinde dava açılması mümkündür. Bu durumda; davacının mülkiyet hakkını ilgilendiren bir konuda işlem yapılması istemiyle 2577 sayılı Kanun’un 10. maddesi uyarınca yaptığı en son başvurusunun reddi üzerine süresinde dava açıldığı dikkate alındığında, daha önceden aynı konuda yaptığı başvuru tarihinde işlemden haberdar olduğu gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin temyize konu Mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir…”

 Yine Danıştay on dördüncü dairesinin 24/5/2015 tarihli ve E.2013/11036, K.2015/1328 sayılı kararında ise;

“… Her ne kadar, Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının ve Sitlerin Tesbit ve Tescili Hakkında Yönetmeliğin 8/1. maddesinde yer alan; taşınmazların sit alanı olarak belirlenmesine ilişkin olarak alınmış kurul kararlarının ilan tahtalarına asılmak, belediye hoparlörüyle duyurulmak, köy muhtarlığına bildirmek ve internet sitesinden yayımlanmak suretiyle ilan edileceğine ilişkin hüküm uyarınca, taşınmazların birinci derece doğal sit alanı kapsamına alınmasına ilişkin Aydın Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nun 25/01/2012 günlü, 395 sayılı kararı, 07-14-21/02/2012 tarihinde belediye ses yayın cihazı ve kaymakamlık ilan tahtasında asılarak tebliğ edilmiş sayılmış ise de; dava konusu kararın, belirli taşınmazların birinci derece doğal sit alanı olarak belirlenmesine ilişkin bulunması nedeniyle, taşınmaz sahipleri için subjektif ve kişisel işlem olması, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununda bu işlemlerin ilan edileceğine ilişkin olarak bir düzenlemenin bulunmaması, sadece Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının ve Sitlerin Tesbit ve Tescili Hakkında Yönetmelikte düzenlemeye yer verilmesi ve Anayasanın idarenin işlemlerinden dolayı açılacak davalarda sürenin yazılı bildirim tarihinden başlayacağı hükmü karşısında, ilan tarihinin dava açma süresine başlangıç tarihi kabul etmeye olanak bulunmamaktadır.

 Bu durumda; dava konusu işlemin, bireysel olarak davacıya tebliğ edildiğine ya da dava dilekçesinde belirtilen öğrenme tarihinden önce, davacı tarafından işlemden haberdar olunduğuna ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmaması karşısında, dava dilekçesinde belirtilen öğrenme tarihine göre süresinde açılan davanın esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir…”

 Üçüncü derece mahkemesinin bu kararlarının her ne kadar mülkiyet hakkının mutlak ve anayasal bir hak olması nedeni ile kişiler lehine yorumda bulunduğu düşünülse dahi E.2013/11036, K.2015/1328 sayılı kararında dikkat çektiği kişilerin idari işlemi öğrenme tarihinin ancak ‘yazılı tebligat’ ile başlayabileceği hususudur. Danıştay’ın da dikkat çektiği bu husus tam olarak yukarıda bahsedilen hak düşürücü sürenin hangi andan itibaren başlayacağının tespiti konusudur. Şüphesiz hak düşürücü sürenin işlemeye başlayacağı anın tespiti aynı zamanda tebligatın usul ve yasaya uygun olarak yapılması ile olacaktır. Zira dava açma süresinin henüz dava hakkının doğmadığı ya da hak sahibinin dava hakkının doğduğundan haberdar olmadığı ve somut şartlar çerçevesinde haberdar olduğunun kabulünü haklı kılan nedenlerin bulunmadığı bir dönemde işlemeye başlaması dava hakkının varlığını anlamsız kılabileceğinden ölçülülük ilkesini zedeleyebilir.

Hak Düşürücü Sürelerin, Kişilerin Mahkeme Erişim Hakkını İhlal Etmesine, AYM ve Danıştay’ın İstikrarlı Kararları Işığında Değerlendirilmesi yazısı ilk önce Usul Hukuk Danışmanlık üzerinde ortaya çıktı.

2. 316/2 hükmünde yükümlülüğüne aykırı hareket eden kiracıya konut ve çatılı işyeri kirasında, en az otuz gün süre vererek, aykırılığın giderilmesi, aksi takdirde sözleşmeyi feshedeceği konusunda yazılı bir ihtarda bulunmak zorundadır. Ancak diğer kira ilişkilerinde (ürün, taşınır, hasılat) kiraya veren, kiracıya önceden bir ihtarda bulunmaksızın, yazılı bir bildirimle sözleşmeyi hemen feshedebilir.

3. Görüldüğü gibi kanun koyucu burada yine konut ve çatılı iş yeri kira sözleşmelerinde kiraya verenin yapacağı fesih bildiriminde kiracıya 30 günden az olmayacak şekilde önel verilmesi zorunluluğu getirmiştir. Kanun koyucunun genel hükümlerde kanuna koyduğu bu şerh, özel hükümlerde kiraya verene hak düşürücü süreler ile getirilen kısıtlamanın bir başka örneğidir.

4. Bununla birlikte yine aynı maddenin 3. Fıkrasında kiracının bu yükümlülüğe aykırı davranışının kiraya veren veya aynı taşınmazda oturan kişiler ile komşular bakımından çekilmez olması durumlarında kiraya veren, yazılı bir bildirimle sözleşmeyi hemen feshedebilir hükmün havidir. Görüldüğü üzere kanun koyucu kiracıya verilecek sürenin yararsız olacağının anlaşılması veya kiracının yükümlülüğüne yerine getirmemesinin komşular açısından çekilmez olması durumlarında kiraya verenin kiracıya süre vermeksizin sözleşmeyi fesih etme yetkisi vermiştir.

5. Yukarıda kısaca izah edilen noktalardan anlaşılacağı üzere kanunu açık ve anlaşılabilir metninden iki noktaya dikkat edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. İlki kira sözleşmesinin türü ikincisi kiracının yükümlülüğünü yerine getirmemesi sonucunun katlanılamaz hale geldiğinin tespiti. Bu hususta sözleşmenin türünün tespiti zaten oldukça kolaydır. Ancak kanunda açıkça hangi hal ve hareketlerin kiracıya süre verilmesinin yararsız olacağının ve aynı taşınmazda oturan kişiler ile komşular bakımından çekilmez olması anlamına geleceğinin tespitini yüksek yargı kararlarından anlaşılacaktır.

6. Yargıtay’ın bu husustaki yerleşik uygulamalarından anlaşılacağı üzere kiracının; komşulara karşı hareketlerinin suç teşkil edecek nitelikte olması durumunda, özellikle taraflar arasındaki ihtilafın soruşturma, kovuşturma aşamasında olması ve sonuçlanan ceza muhakemesi sürecinde kiracının üzerine atılı suçu işlediğinin anlaşılması gibi durumlarda Kiraya veren tarafından kiracıya mühlet verilmesinin gerekmediği, komşular açısından kiracının bu eylemlerinin katlanılamaz olduğu yorumunda bulunmaktadır.

“… Kiralanan konut ve çatılı işyeri kira hükümlerine tabidir. Davacı davalının komşulara rahatsızlık verdiğinden ve akde aykırı davranışından dolayı kiralananın tahliyesini istemiştir. Davacının tanıkları davacının iddiasını doğrular mahiyette beyanda bulunmuşlardır. Öte yandan davacının delil olarak sunduğu Beykoz 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 2013/78 E.-546 K. sayılı dosyasında davalı kiracının davacı kiraya verene tehdit suçundan mahkum olduğu anlaşılmaktadır. Davalının bu eylemleri TBK’nın 316/2.maddesinde düzenlenen özenle kullanma ve komşulara saygı gösterme borcuna aykırılık teşkil eder. Bu gibi durumlarda kiracıya verilecek bir süre yararsız olacağından ve kiracının yukarıda yazılı kanun maddesinde açıklanan yükümlülüğe aykırı davranışı çekilmez bir hal aldığından kiralayanın yazılı bildirimle uyarı zorunluluğu bulunmamaktadır. (Yargıtay 6. HD., E. 2014/8692 K. 2014/11794 T. 3.11.2014)

“Olayımıza gelince; davalının, site sakinlerine yönelik tehdit edici sözler söylediğine ilişkin tanık beyanları ve dosya içeriği nazara alındığında, davalı kiracının eyleminin kiralananı açıktan fena kullanımını oluşturduğu, taraflar arasındaki kira ilişkisinin çekilmez hale geldiği, artık davacı kiraya verenden bu olumsuzluklara rağmen ilişkisine devam etmesinin beklenemeyeceği ve bu itibarla ihtar gerekmeksizin dava açılabileceği gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi doğru değildir.” (Yargıtay 3. HD., E. 2017/4988 K. 2017/12944 T. 28.9.2017 )

Ve yine benzer nitelikteki kararlar,(Yargıtay 6. HD, E. 2007/11721 K. 2007/13560 T. 10.12.2007) (Yargıtay 6. HD, E. 2010/9991 K. 2011/103 T. 17.01.2011)

7. Yargıtay’ın müstakar içtihatlarından anlaşıldığı üzere kiracının komşulara karşı suç niteliğindeki fiilleri 316/3 maddesi uyarınca kiracıya süre verilmesine gerek bırakmamakta, kiraya verene her zaman sözleşmenin fesih edildiğinin tespiti için ihtar ve dava açma hakkı tanımaktadır.

DAVA AÇMA EHLİYETİ
8. Kira sözleşmesinin tarafları kiracı ve kiraya verendir, bunun yanında kira sözleşmesinin sona ermesini talep ve dava etme hakkı bazı maddelerde kiralananın mülkiyetini elinde bulunduran kişiye de verilmiştir. Bu hak Anayasanın 35. Maddesinde koruma altına alınan ‘mülkiyet’ hakkından kaynaklanmaktadır. Mezkru maddeler Türk Borçlar Kanunun 347, 350 ve 351. Maddelerinden ibarettir. Konumuza esas oluşturan 316. Maddeden kaynaklanan sözleşmenin feshi ve mecurun tahliyesi talebinde ise kiraya veren ile malik aynı kişi değilse aktif dava ehliyeti yalnızca kiraya verendedir.

9. Zira 316. Madde akde aykırılık hükümleri içerisinde yer alıp, sözleşmenin gereği gibi ifa edilmediği nedenine dayanarak sözleşmeni fesih edilmesini isteme talebi yalnızca ‘sözleşmeni taraflarına’ ait olabilecek bir haktır.

FESİH VE TAHLİYE
10. Madde metninde her ne kadar kiraya verenin bildirim ile sözleşmeyi fesih edebileceği düzenlenmiş olsa dahi kiraya verenin yalnızca usulüne uygun şekilde keşide ettiği bildirimle kiracıyı kiralanandan tahliye etmesinde imkan bulunmamaktadır. Bilindiği üzere borçlar yasasının özel hükümlerinde Konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmenin sona ermesi bildirim ve dava yolu ile ikiye ayrılmıştır. Bildirim yoluyla sona ermesi 347 ile 348. maddelerde, dava yolu ile sona ermesi ise 350 ile 356. maddeler arasında düzenlenmiştir.

11. Her ne kadar kira sözleşmelerinin bildirim yolu ile sona ereceği düzenlenmiş olsa dahi yapılan bildirimin yani fesih iradesinin açıklanmasının usule ve kanuna uygun olduğunun tespiti yine hakim eli ile dava yolunda yapılmaktadır. Yani 347. Madde hükümde de, 316/2 ve hatta 316/3 hükmünde dahi ancak fesih iradesinin uygun olduğunun hakim eli ile tespitinde tahliye kararı verilebilmektedir.

12. Bu suret ile 316. Madde hükmüne dayanarak kiracısını mecurdan tahliye etmek isteyen bir kiraya verenin öncelikle TBK 348. Maddesine uygun şekilde hazırlanmış yazılı bildirim ile kiracısına sözleşmeyi fesih ettiğini ve taşınmazın tahliye edilmesi gerektiğini (316/3) yada 30 günlük önel verilmesi sureti ile akde aykırılığın düzeltilmesini aksi halde mecurdan dava yolu ile tahliye edileceğini izah etmelidir.

13. Görüldüğü üzere kiracının eylemlerinin derecesi yalnızca kiraya verenin yapacağı bildirimin konusu hususunda önem arz etmektedir, her halükarda Sulh Hukuk Mahkemesinde, sözleşmenin kanunda sayılan sebeplerden dolayı fesih edildiğinin ispat edilmesi ve sonucunda fesih bildirimin geçerli olduğunun tespiti, sözleşmenin fesih edildiği bunun sonucu olarak kiracının mecurdan tahliyesine karar verilmesi gerekmektedir.

Kiracının Komşularına Saygı Gösterme Borcunu Yerine Getirmemesi Durumunda ‘Kiraya Verenin’ Tahliye Hakkı yazısı ilk önce Usul Hukuk Danışmanlık üzerinde ortaya çıktı.

ÇEREZ YOLUYLA TOPLANAN KİŞİSEL VERİLER NELERDİR:

Çerezler genellikle kişisel veri içermez ancak kullanım amacına ve biçimine bağlı olarak bazı durumlarda kişisel veri işleyebilirler. Çerez yoluyla toplanan kişisel veriler, çerezlerin kullanım amacına göre değişiklik gösterebilir. Çerez yoluyla işlenebilecek kişisel veri türlerinden bazılarını sıralayacak olursak:

1- Kimlik Bilgileri: Çerezler, kullanıcıları benzersiz bir şekilde tanımlamak için kullanılabilir. Bu çerezler oturum açma bilgileri, kullanıcı adları veya benzeri kimlik bilgilerini içerebilir.

2- Konum Bilgileri: Bazı çerez türleri, kullanıcıların coğrafi konumunu izleyebilir. Ancak, genellikle bu tür bilgileri içeren çerezlerin kullanılması önceden açık rıza alınmasını gerektirir.

3- Kullanıcıya ilişkin teknik bilgiler: Çerezler, kullanıcının kullandığı tarayıcı türü, ekran çözünürlüğü ve cihaz tipi gibi teknik bilgileri içerebilir.

4- Kullanıcı Tercihleri: Çerezler, kullanıcıların dil tercihleri, tema seçimleri vs kişisel tercih bilgilerini içerebilir.

5- Web Sitesi Etkileşim Bilgileri: Çerezler, kullanıcıların web sitesindeki etkileşimlerini takip etmek için kullanılabilir. Örneğin hangi sayfaları ziyaret ettikleri, ne kadar süre kaldıkları gibi bilgileri içerebilir.

6- Reklam ve Pazarlama Bilgileri: Hedefleme çerezleri, kullanıcılara kişiselleştirilmiş reklamlar sunmak amacıyla kullanılabilir. Bu, kullanıcının ilgi alanlarına dayalı reklam gösterimini içerebilir.

Çoğu çerez genellikle anonim ve genel bilgileri içerir ve genellikle kişisel verileri direkt olarak ifşa etmez. Ancak, kullanıcının kimliğiyle ilişkilendirilebilecek verilerle de çalışabilirler. Bu sebeplerle veri sorumlusu çerez toplarken; KVKK kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmeli, çerezlerin kullanımını düzenleyen politikalar düzenleyerek, kullanıcılara bilgi verilmeli ve rıza alınmalı, kullanıcılara karşı şeffaf olmalıdır.

ÇEREZ YOLUYLA VERİ TOPLARKEN VERİ SORUMLUSUNUN UYMASI GEREKEN YÜKÜMLÜLÜKLER:

Veri sorumlusu çerez yoluyla veri toplarken KVKK’nın 5. Maddesinde belirtilen, kişisel verilerin işlenmesi için geçerli olan genel ilkelere riayet etmek zorundadır. Bu maddeye göre, kişisel veriler ancak aşağıdaki şartlardan birinin varlığı halinde işlenebilmektedir:

– İlgili kişinin açık rızasını vermesi

– Kanunlarda açıkça öngörülmesi

– Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulunan veya rızasını açıklayabilme yeteneğinden yoksun bulunan kişinin kendisinin veya bir başkasının hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması

– Bir sözleşmenin kurulması veya ifası için veri işlemenin zorunlu olması

– Veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zorunlu olması

– İlgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla, veri sorumlusunun meşru menfaatleri için veri işlenmesinin zorunlu olması

Çerez yoluyla kişisel veri işlenmesinde, yukarıda belirtilen şartlardan birinin varlığı halinde işleme faaliyeti hukuka uygun hale gelmektedir. Örnek vermek gerekirse bir internet sitesinin daha iyi çalışması için zorunlu olan çerezler için ilgili kişinin açık rızası gerekmemektedir. Ancak, kullanıcıların ilgi alanlarına göre reklam içeriği sunulması adına kullanılan çerezler için ilgili kişinin açık rızası gerekir. Ayrıca veri sorumlusu KVKK’nın 10. Maddesi gereği kişisel veri işleme faaliyetlerine ilişkin olarak ilgili kişileri aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmelidir. Bu maddeye göre, veri sorumluları, kişisel veri işleme faaliyetleri ile ilgili olarak ilgili kişilere;

– Kişisel veri işleme faaliyetinin amacını ve hukuki sebebini

– Kişisel verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılacağını

– Kişisel veri toplamanın yöntemini ve hukuki sebebini

– Kişisel verilerin muhafaza edileceği süreyi

– Kişisel veri sahibinin sahip olduğu hakları

Bildirmek ve ilgili kişileri bilgilendirmekle yükümlüdür. Çerezler yoluyla kişisel veri işleyen veri sorumluları, çerez kullanımı öncesinde ilgili kişileri yukarıda belirtilen hususlar hakkında aydınlatmak zorundadır. Aydınlatma, çerez kullanımına ilişkin açık ve anlaşılır bir metin aracılığıyla yapılmalıdır.

Sonuç olarak çerez yoluyla kişisel veri işleyen veri sorumluları da, çerez kullanımı öncesinde ilgili kişileri aydınlatmak ve kişisel veri sahiplerini bilgilendirerek haklarını yerine getirmek, gerekiyorsa açık rızalarını almakla yükümlüdür. Aynı zamanda veri sorumlusunun, ilgili kişileri çerez kullanımı hakkında bilgilendirmek için bir çerez politikası oluşturması veya web sitesinde açık ve kolay erişilebilir bir yerde çerez kullanımına ilişkin bir bildirim sağlaması gizlilik düzenlemeleri ve özellikle KVKK gibi yasalara uyum sağlamak açısından önemlidir.

ÇEREZ POLİTİKALARI HAZIRLANIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ:

Çerez politikası, internet sitelerinde kullanılan çerezlerin kullanımına ilişkin bilgileri içeren belge olarak nitelendirilebilir. Özellikle Avrupa Birliği’nde ve birçok diğer ülkede yürürlükte olan Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) gibi düzenlemeler, web sitelerine kullanıcıların gizliliğini korumak ve veri işleme faaliyetlerini şeffaf hale getirmek amacıyla belirli yükümlülükler getirir. Bu yükümlülükleri yerine getirmek amacıyla da sitelerin çerez politikası olması zorunlu hale gelmiştir. Çerez politikası:

1- Kullanıcılara, web sitesinin çerez kullanımı hakkında bilgi vermek

2- Kullanıcıların çerezlere ilişkin tercihlerini belirlemelerine yardımcı olmak

3- Veri sorumlusunun çerezleri nasıl kullandığını açıklamak

4- KVKK kapsamında kişisel veri olarak kabul edilen çerezler yoluyla toplanan kişisel veriler hakkında bilgi vermek

Gibi birçok farklı amaç için kullanılabilir.

Çerez politikası hazırlanırken dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:

• Çerez politikası, KVKK’nın 10. Maddesi gereği aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmesi amacına uygun olmalıdır. Bu nedenle, çerez politikası açık, anlaşılır ve kapsamlı olmalıdır.

• Çerez politikası, internet sitesinde kullanılan çerezlerin ne olduğunu ne amaçla kullanıldığını, süresi ve hangi çerezlerin zorunlu olduğunu açıkça tanımlamalıdır.

• Çerezler, üçüncü kişilerle paylaşılıyorsa, bu durum çerez politikasında belirtilmelidir.

• Kullanıcılara, çerezlere ilişkin tercihlerini belirleme imkânı sunulması gerekir. Kullanıcılar, çerezleri kabul etmeyi veya reddetmeyi seçebiliyor olmalıdır.

• Çerez politikası, mevzuat değişikliklerine veyahut sitede yapılan değişikliklere uygun olarak güncellenmelidir.

• Çerez politikası, internet sitesinin ana sayfasında veya çerezlerin kullanıldığı sayfalarda kolayca erişilebilir bir yerde bulunmalıdır.

Web sitelerinin KVKK gereği yükümlülüklerini yerine getirmek amacıyla yukarıda belirtilen hususlara uygun olarak Çerez Politikası düzenlemeleri ve veri sorumlusu olarak veri sahibi ilgili kişileri bilgilendirmeleri ve rızaları doğrultusunda çerez toplama faaliyetlerini sürdürmeleri gerekmektedir. Anlaşılacağı üzere Çerezler ve KVKK’nın ilişkisi çerez yoluyla toplanan kişisel verilerin korunması amacında birleşmektedir.

ÇEREZLER ve KVKK İLİŞKİSİ yazısı ilk önce Usul Hukuk Danışmanlık üzerinde ortaya çıktı.

     1.Personelin Bilinçlendirilmesi ve Eğitim:

Personele KVKK’nın ne olduğu, kişisel verilerin ne anlama geldiği, KVKK’nın temel prensipleri ve şirket içindeki uygulanışı hakkında bilgiler içeren eğitimler aldırılmalıdır. Bu sayede şirket bünyesinde genel bir bilinç düzeyinin oluşması sağlanacaktır.

     2.Veri Envanteri Oluşturulması:

Veri sorumlularının, şirketin veri işleme faaliyetlerine ilişkin bütün detayları içeren bir envanter oluşturması KVKK kapsamında bir zorunluluktur. Aynı zamanda envanter oluşturulması KVKK’ya uyumun sağlanması ve kişisel verilerin korunması açısından da önem arz etmektedir.   Kişisel veri envanteri, bir şirketin işlediği kişisel verilerin tamamını kapsamalıdır. Bu nedenle envanter, çalışanların, müşterilerin, tedarikçilerin ve diğer üçüncü kişilerin kişisel verilerini içerebilir. Envanterde kişisel verilerin hangi amaçla işlendiği, hangi kaynaklardan elde edildiği, hangi yöntemlerle işlendiği ve hangi süreyle muhafaza edildiği belirtilmelidir.

     3.Kişisel Verilerin Korunmasına Yönelik Şirket Politikası ve Prosedürlerinin Oluşturulması:

Kişisel verilerin korunmasına yönelik şirket politikası, şirketin kişisel verileri nasıl işleyeceğini ve koruyacağını açıklayan bir belgedir. Veri envanterinin oluşturulması ile birlikte tüm veri işleme faaliyetleri gözden geçirilecektir. Ardından işlenmekte olan verilerin korunması adına KVKK’ya uygun olarak, güvenlik politikaları oluşturulması ve bu politikaların uygulanmasını sağlamak amacıyla prosedürler geliştirilmesi gerekecektir. Kişisel Verilerin korunmasına yönelik politika, KVKK’nın temel ilkeleri olan; kişisel verilerin işlenmesinde şeffaflık, adalet, hukuka uygunluk, gereklilik ve ölçülülük ilkelerine uygun olmalıdır. Politika, açık ve anlaşılır bir dilde yazılmalıdır. Politikanın, şirketin tüm çalışanları tarafından kolayca anlaşılabilmesi önemlidir.

     4.Veri İşleme Faaliyetlerinde Hukuki Temellendirmenin Sağlanması:

Veri işleme faaliyetleri, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ve benzeri düzenlemelere uygun olarak gerçekleştirilmelidir. Bu faaliyetler öncesinde, verilerin işlenme amacı net bir şekilde belirlenmeli ve bu faaliyetler hukuki temellendirmeye dayalı, sınırlılık, gereklilik ve ilgililik ölçütleri dahilinde gerçekleştirilmelidir.

     5.İlgili Kişi Haklarının Korunmasına Yönelik Prosedürler Hazırlanması:

Şirket veri sorumlusu sıfatıyla, İlgili kişilere karşı, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ve benzeri düzenlemelere göre belirlenmiş bir dizi sorumluluğa sahiptir. Veri sorumlusunun İlgili kişiye karşı sorumlulukları: Bilgilendirme ve Aydınlatma, Açık Rıza Alma, Veri güvenliğinin sağlanması, İhlal bildirimi yükümlülüğü, Veri işlenmesini gerektiren sebebin ortadan kalkması halinde Kişisel verilerin silinmesi, yok edilmesi veya anonim hale getirilmesi şeklinde sıralanabilir. KVKK uyum sürecinin sağlıklı bir şekilde ilerleyebilmesi için şirketlerin bu hususlara yönelik politika ve prosedürleri düzenleme altına alması gerekmektedir. 

     6.Veri Güvenliğinin Sağlanmasına Yönelik Politika ve Prosedürler Hazırlanması:

Şirket veri sorumlusu sıfatıyla, kişisel verilerin korunması için gerekli teknik ve idari önlemleri almakla yükümlüdür. Veri güvenliğinin sağlanması amacıyla gerekiyorsa şirkete, şirket içinde KVKK’ya uyumu yönetmek ve denetlemekle sorumlu bir Veri Koruma Görevlisi (DPO) atayabilir. Eğer şirket dış kaynaklı hizmet sağlayıcılarla çalışıyorsa, bu sağlayıcılarla yapılan anlaşmalarda KVKK uyumluluğu için gerekli düzenlemeleri yapmalıdır. Ayrıca şirket veri güvenliğinin sağlanması amacıyla Gizlilik ve Veri Güvenliği Politikaları oluşturmalı, düzenli aralıklarla veri güvenliği denetimleri yapmalıdır.

KVKK uyum sürecinin başarılı bir şekilde tamamlanabilmesi için şirketlerin yukarıda belirtilen tavsiyelere uymaları gerekmektedir. Şirketlerin Kişisel Verilerin korunmasına yönelik politika ve prosedürlerini hem şirketin ihtiyaçları hem de değişen mevzuat hükümleri doğrultusunda güncel tutmaları ve bunların düzenli aralılarla denetimini yapmaları gerekmektedir. Uyumluluk süreci ve süreç yönetiminde izlenecek yol pek tabi şirketin ihtiyaçları özelinde farklılık gösterecektir. Bu nedenle uyum sürecinde şirketin ihtiyaçlarının doğru şekilde belirlenmesi, KVKK’ya aykırılığın oluşmaması ve sürecin sağlıkla ilerleyebilmesi için önem teşkil edecektir. KVKK’ya aykırılık hali idari ve cezai yaptırımlara tabi tutulmuştur. Ancak KVKK’ya uyum ve veri güvenliliğinin sağlanması hususları yalnızca bu yaptırımlardan kaçınmak meselesi olmaktan çıkmış ve adeta Şirket kalitesini ve itibarını belirleyen bir ölçüt ve bir kültür haline gelmiştir.

Av. Miray KEBABCI

Şirketler KVKK Uyum Sürecinde Nelere Dikkat Etmeli yazısı ilk önce Usul Hukuk Danışmanlık üzerinde ortaya çıktı.

İzah edildiği üzere bu hususun ‘Yönetim Kurulu’ ile ilgili düzenlemelerin yer aldığı ikinci bölümde ‘Görev ve yetkiler’ başlığı altında düzenlenmesi ile kanun koyucunun, şirketin kendi paylarını iktisabını, daha çok yönetim kurulunun yetkisi ve görevi olarak telakki etmiş ve bu yüzden yönetim kurulunun görev ve yetkileri arasında düzenleme altına aldığı anlaşılmaktadır.

Anonim şirketlerde tüzel kişiliği temsilen icra organı olarak hareket eden yönetim kurlunun şirket tüzel kişiliği adına, şirket paylarını iktisap edebilmesi için Genel Kurul tarafından yetkilendirilmesi gerekmektedir. Bu yetki 6102 sayılı TTK uyarınca tanınmış bir husus olup eski TK hükümlerinde mümkün bulunmamaktaydı. Anonim ortaklıkların kendi paylarını iktisap etmesi durumu yeni kanunda, eski kanuna nazaran daha ayrıntılı ve hatta belirli oran dâhilinde bu duruma izin verecek şekilde düzenlenmiştir (Pulaşlı, 2012, 827).

TTK 379. Maddesi ile sınırlanan bu yetkinin şartları şu şekildedir;

• İktisap edilecek tutarın esas veya çıkarılmış sermayesinin onda birini aşmaması,
• Genel kurulun iktisap için yönetim kurulunu en çok 5 yıl için yetkilendirmesi,
• Bu yetkide iktisap veya rehin olarak kabul edilecek payların itibarî değer sayıları belirtilerek toplam itibarî değerleriyle söz konusu edilecek paylara ödenebilecek bedelin alt ve üst sınırının belirlenmesi,
• İktisap edilecek payların bedelleri düşüldükten sonra, kalan şirket net aktifi, en az esas veya çıkarılmış sermaye ile kanun ve esas sözleşme uyarınca dağıtılmasına izin verilmeyen yedek akçelerin toplamı kadar olmalı,
• İktisap edilecek payların tamamı ödenmiş olmalıdır.

Şirketin kendi paylarını iktisap etmesi kararı, olağan genel kurul veya olağanüstü genel kurul toplantısında alınabilir. Bu kararın alınması için TTK m.418’de öngörülen olağan toplantı ve karar alma sayılarının sağlanması yeterlidir.

YETKİLENDİRME GEREKMEKSİZİN İKTİSAP HALİ

Yeni TTK bazı hallerde Genel Kurul tarafından yönetim kurulunun yetkilendirilmesine gerek kalmadan iktisap edebilmesinin önünü açmıştır. Burada 381. Madde hükmünde ‘Bir şirket, yakın ve ciddi bir kayıptan kaçınmak için gerekli olduğu takdirde’ şirketin kendi paylarını yetkilendirme aramaksızın iktisap edebileceği düzenlenmiştir. Kanunun açık lafzı ile anlaşılacağı üzere 381. Madde hükmü ile yalnızca iktisap yetkisinin yönetim organına genel kurul tarafından tanınmadan OLAĞANÜSTÜ ŞARTLARDA, yetkilendirme olmaksızın TTK 379. Maddede sınırlı sayılan diğer şartlar mevcut olarak İKTİSAP OLANAĞI BULUNMAKTADIR.

Az yukarıda OLAĞANÜSTÜ ŞARTLAR olarak izah edilen hususlar 6102 sayılı TTK 381/1 hükmünde Bir şirket, yakın ve ciddi bir kayıptan kaçınmak için gerekli olduğu takdirde denilerek düzenleniştir. Kanun, şirket açısından yakın ve ciddi bir kaybı, şirketin kendi paylarını iktisabının sakıncalarından daha önemli görmüştür. Bunun sebebi madde gerekçesinde, bir anonim şirketin kendi paylarını iktisap etmesiyle ortaya çıkabilecek sakıncaların zamanla kaybolabileceği, ancak, şirket açısından ortaya çıkacak diğer zararların sonuçlarının ise kalıcı olduğu şeklinde ifade edilmiştir.

Yakın ve Ciddi Kayıptan anlaşılması gereken şirketin kendi paylarını satın alarak zararını denkleştirme dışında, başka şekilde kurtulması mümkün olmayan bir durumun var olmasıdır. ‘Yakın ve ciddi Kayıptan ne anlaşılması gerektiğine ilişkin, madde gerekçesinde şu örnekler verilmiştir;

• Şirketin, kendi paylarını iktisap edememesi durumunda borca batık bir kişiden alacağını tahsil edememesi;
• Pay senetleri değerinin borsada ani düşüşü veya düşebilecek durumda olması;
• Şirket hakimiyetinin başka bir grubun hakimiyetine geçmesi veya geçecek olması

TTK 379. Md ÖNGÖRÜLEN ŞARTLARA GEREK OLMAKSIZIN GERÇEKLEŞEN İKTİSAP

Genel kural olarak Anonim Ortaklıkların kendi paylarını iktisap edebilmesi için md. 379 hükmünde sayılan şartların bulunması gerekmektedir. Bunun ilk istisnasını kanun koyucu 381 hükmünde Bir şirket, yakın ve ciddi bir kayıptan kaçınmak için gerekli olduğu takdirde kendi paylarını yetkilendirme aramaksızın iktisap edebileceği düzenlenmişti. Ancak özellik arz eden bazı durumlar açısından TTK 382. Madde hükmünde ise m. 379’da öngörülen şartlara uymadan da paylarını iktisap edebilme imkanı vermiştir.

TTK’nin 382. maddesinde ise bu uygulamanın istisnaları düzenlenmiş olup, buna göre;

1. a) Sermayenin azaltılması nedeniyle yapılıyorsa,
2. b) Külli halefiyetin (miras) gereği ise,
3. c) Bir kanuni satın alma yükümünden doğuyorsa,
4. d) Bedellerinin tümünün ödenmiş olması şartı ile cebri icradan, bir şirket alacağının tahsili amacına yönelikse,
5. e) Şirket, bir menkul kıymet şirketi ise 379. maddede belirtilen % 10’luk sınıra, genel kurul kararına ve net aktife sahip olma şartlarına bağlı olmaksızın kendi paylarını iktisap edebilir denilmektedir.

Madde metninde beş istisnai durum sayılmakla birlikte, bunlara bir de şirketin kendi paylarını ivazsız iktisabını düzenleyen m. 383 hükmünü de eklemek gerekir. Zira m. 383 hükmü açısından da m. 379’da öngörülen şartlara tabi olmadan payların iktisap edilmesi söz konusudur. Bu maddeye göre;

Madde 383- (1) Bir şirket, bedellerinin tamamı ödenmiş olmak şartıyla, kendi paylarını ivazsız iktisap edebilir.

(2) Birinci fıkra hükmü, yavru şirket, ana şirketin paylarını ivazsız iktisap ettiği takdirde de kıyas yoluyla uygulanır.

Şirketin kendi paylarını iktisap etmesine ilişkin düzenlemeler sadece TTK’da düzenleme altına alınmamış, bunun dışında bazı kanunlarda da özel hükümler öngörülerek şirketin kendi paylarını iktisabına ilişkin belirlemelerde bulunulmuştur. Bu durumu dikkate alan kanun koyucu m. 387 hükmünü öngörmüştür. Bu maddeye göre, şirketin kendi paylarını iktisap edebileceğine ilişkin diğer kanunlardaki hükümler saklıdır.

SONUÇ OLARAK;

Kısaca özetlemek gerekirse, kanun koyucu anonim ortaklıkların kendi pay senetlerini iktisap etmesini 379. Madde hükmü ile ancak belirli şartlar altında geçerli olabileceğini izah etmiştir. 382. ve 383. Madde hükümleri ile istisnai haller düzenlenmiş olup, bu hususlar yukarıda detaylı şekilde izah edilmiştir. Sayılı hallere uygun olmayan şekilde yönetim kurulu tarafından yapılan kazanımların hukuka uygun olmayacağı ve üyelerin hukuki, cezai sorumlulukları olabileceğini unutmamak gerekir.

KAYNAKÇA                        :

PULAŞLI, Şirketler Hukuku Şerhi, s. 1236 N. 33.

YILMAZ, Kendi Payları, s. 30.

Bkz. m. 381 gerekçesi.

TEKİNALP, Tek Kişi Ortaklığının Esasları, s. 76 N. 9-23. Ayrıca bkz. ÖZKORKUT, s. 27-28.

Şener, a.g.e., s.399.

6102 Sayılı TTK Uyarınca Anonim Şirketlerin Kendi Paylarını İktisap Etmesi yazısı ilk önce Usul Hukuk Danışmanlık üzerinde ortaya çıktı.

Kişisel Verilerin Korunması Kanununa Aykırılığın Suç Teşkil Etmesi Durumu:

17. maddede yer alan ilgili düzenleme ile kanuna aykırılığın suç teşkil etmesi durumunda Türk ceza kanunun 135 ila 140. madde hükümlerinin uygulanacağı düzenleme altına alınmış ve TCK’ya atıfta bulunulmuştur.

Türk Ceza kanunun atıfta bulunulan ilgili maddeleri:

-Madde 135’te hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verileceği ve hukuka aykırı olarak kaydedilen bu verilerin, kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine, ırki kökenlerine, ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına veya sendikal bağlantılarına ilişkin olması durumunda verilecek cezanın yarı oranında artırılacağı,

-Madde 136’da Kişisel verileri, hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişilere, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası verileceği,

-Madde 137.’de Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların; Kamu görevlisi tarafından ve görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle, Belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle, İşlenmesi halinde, verilecek cezanın yarı oranında artırılacağı.

-Madde 138’de verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olanlara görevlerini yerine getirmediklerinde bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası verileceği,

-Madde 139’da ise bu kapsamda belirtilen Verilerin kaydedilmesine, yayılmasına veyahut yok edilmesine ilişkin suçların soruşturma ve kovuşturmasının şikayete bağlı olmadığı savcılık tarafından re’sen soruşturma yapılabileceği düzenlenmiştir.

-Madde 140’ta ise yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunacağından bahisle TCK madde 60’da düzenlenen Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri hükmüne yönlendirme yapılmıştır. Burada da bir kamu kurumunun verdiği izne dayalı olarak faaliyette bulunan özel hukuk tüzel kişisinin organ veya temsilcilerinin iştirakiyle ve bu iznin verdiği yetkinin kötüye kullanılması suretiyle tüzel kişi yararına işlenen kasıtlı suçlardan mahkûmiyet halinde, iznin iptaline karar verileceği ve müsadere hükümlerinin, yararına işlenen suçlarda özel hukuk tüzel kişileri hakkında da uygulanacağı düzenlenmiştir.

Anlaşılmaktadır ki Kişisel verilerin Korunması kanununa aykırılık durumlarının suç teşkil ettiği ve cezai yaptırıma bağlandığı haller kısaca; verileri usul ve yasaya aykırı şekilde kaydetmek, yaymak ve gerektiğinde yok etmemek şeklinde sıralanabilir. Cezai yaptırıma bağlanan bu eylemlerin soruşturulması ve kovuşturmasında şikayet şartı aranmamaktadır ancak ilgili kişinin veyahut kurumun şikayetiyle de savcılık tarafından soruşturma başlatılabilir. 5235 sayılı kanun uyarınca bu suçlara ilişkin yargılama mercii Asliye Ceza Mahkemeleridir.

Kişisel Verilerin Korunması Kanununa Aykırılığın Kabahat kapsamında olması Durumu:

Kişisel verilerin Korunması Kanununa aykırılık halinde kanunun 18. Maddesinde kabahat kapsamına giren aykırılıklara ilişkin uygulanacak yaptırımla:

– Aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmeyenler hakkında 5.000 Türk lirası ila 100.000 Türk lirası,

-Veri güvenliğine ilişkin yükümlülükleri yerine getirmeyenler hakkında 15.000 Türk lirası ila 1.000.000 Türk lirası,

-Kurul tarafından verilen kararları yerine getirmeyenler hakkında 25.000 Türk lirası ila 1.000.000 Türk lirası,

-Veri Sorumluları Siciline kayıt ve bildirim yükümlülüğüne aykırı hareket edenler hakkında 20.000 Türk lirası ila 1.000.000 Türk lirası idari para cezası uygulanacağı düzenleme altına alınmıştır.

-İlgili kanun maddesinde öngörülen idari para cezaları veri sorumlusu olan gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişileri hakkında uygulanmaktadır.

-Bu eylemlerin kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları bünyesinde işlenmesi hâlinde, Kurulun yapacağı bildirim üzerine, ilgili kamu kurum ve kuruluşunda görev yapan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında görev yapanlar hakkında disiplin hükümlerine göre işlem yapılır ve sonucu Kurula bildirilir.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nu 22/1 g bendinde idari yaptırımlara Kurul tarafından karar verileceği düzenlenmiştir. Verilen bu idari para cezalarına ilişkin olarak itiraz mercii Sulh Ceza Hakimliği olacaktır. Bunun sebebi kurulun, idari para cezalarının miktarına ilişkin karar verirken 5326 sayılı Kabahatler Kanunu düzenlemesine göre hareket edecek olması ve yine Kanun’da kabahatlerle ilgili hüküm bulunmaması halinde de genel kanun niteliğindeki 5326 sayılı Kabahatler Kanununun uygulama yeri bulacak olmasıdır.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na aykırılığın kabahat kapsamında olması durumunda uygulanacak idari para cezalarının alt ve üst sınırı oldukça geniş tutulmuştur. Bunun sebebi kurul tarafından belirlenecek olan bedelin 5326 sayılı kabahatler kanununun 17. Maddesinde belirtilen idarî para cezasının miktarı belirlenirken işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru ve ekonomik durumunun birlikte göz önünde bulundurularak karar verilmesinin sağlanmasıdır. Bu şekilde farklı ekonomik koşul ve durumlara sahip olan gerçek ve tüzel kişiler arasında hakkaniyet sağlanmış olacaktır.

İdarî para cezalarına ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşecektir.

KVKK’ya Aykırılık Halinde Veri Sorumlusunun Karşılaşabileceği Yaptırımlar yazısı ilk önce Usul Hukuk Danışmanlık üzerinde ortaya çıktı.

Günümüzde girişim ekosistemi, literatürde ‘start-up’ ve ‘scale-up’ olarak ifade edilen girişimlerle gelişmektedir. ‘Start-up’lar, genellikle girişimciler veya küçük ekipler tarafından yenilikçi iş fikirleri veya yıkıcı teknolojiler geliştirmek amacıyla kurulan şirketlerdir. ‘Scale-up’lar ise başlangıç aşamasından başarılı bir şekilde geçiş yapmış ve önemli büyüme ve ölçeklenebilirlik potansiyeli gösteren şirketlerdir. Her iki girişim de iş fikirlerini veya teknolojilerini daha da geliştirmek ve somutlaştırmak için gereken erken dönem gerekse olgunlaşma dönemi finansmanına ihtiyaç duymaktadırlar. Mikro finansman arzının azlığı ve erişilebilir olmaması ile 2008 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde başlayan ve tüm dünyayı etkisi altına alan finansal kriz sonrasında banka kredisi gibi geleneksel borçlanma araçlarına erişimde yaşanan zorluklar ve yüksek maliyetler, girişim ekosistemini olumsuz etkilemiştir. Diğer yandan halka arz ile genellikle şirket pay ihracı veya borçlanma senedi ihracı suretiyle para toplamak için gerekli şartların girişim veya projeler tarafından sağlanamamaktadır. Dolayısıyla halka arz da girişim ve projeler için erken dönemde ulaşılabilir bir finansman metodu değildir.

Gerek mikro finansman sağlayıcılar gerekse konvansiyonel bankacılık nitelikleri ve tabi oldukları mevzuatlar gereği güçlü sermaye yapısına sahip olması, şubeleşme gerekliliği ve yüz yüze muhatap olma gereklilikleri sağlayacakları finansal hizmetlerin maliyetini artırmaktadır. Böyle bir ortamda ortaya çıkan kitle fonlaması, internet tabanlı olması sebebiyle düşük maliyetli ve ulaşılabilir nitelikte olmuştur. Günümüz dünyasında internet artık insanların cebindeki telefonda dahi hızla ulaşılabilir bir ağ olmuş ve internet tabanlı ulaşılabilirlik üst düzeye ulaşmıştır. Dolayısıyla kitle fonlaması yoluyla fon talep edebilecekler, yatırımcılara kitle fonlama platformları vasıtasıyla kolay ve düşük maliyetle ulaşabiliyor, yatırımcılar ise yine bu platformlar üzerinden proje ve girişimler hakkında bilgilere kolayca ulaşabiliyor ve ek bir maliyet olmaksızın yatırım yapabiliyor.

Finansman her kişi, kurum ve kuruluş ile projeler ve girişimler için gereklidir. Finansman araçları çeşitli olup bunlar öz kaynaklardan temin edilebileceği gibi aynı zamanda borçlanma yoluyla veya pay ihracı ile sağlanabilir. Bireyler, devletler, küçük veya büyük işletmeler; işleyebilmek, gelişebilmek ve yaşamsal faaliyetlerini sürdürmek için finansmana ihtiyaç duyarlar. Burada devletler, büyük kurum ve kuruluşlar ile şirketler ölçekleri itibariyle birçok finansman türünü temin imkanına sahipken geçmişi olmayan, finansal tabloları oluşmamış veya stabil olmayan, iş fikirlerini veya projelerini gerçekleştirememiş girişimler için finansman türleri kısıtlıdır. Kitle fonlaması ise tam da bu noktada girişim ve projelerin finansman ihtiyacına hitap edecek şekilde ortaya çıkmış ve yayılma alanı bulmuştur.

Projeler, ‘start-up’ ve ‘scale-up’lar, yerleşik ve büyük ölçekli şirketlere nazaran finansal yapı konusunda dezavantajlı olup özellikle erken dönem finansmana ihtiyaç duyduklarından ‘melek yatırımcı’ veya ‘nitelikli yatırımcı’ beklemeksizin inovasyon içeren iş fikirlerini halka sunarak onlardan para toplamak yoluna gitmektedirler. Bir veya birkaç nitelikli veya melek yatırımcıdan yatırım beklemek çoğu zaman sonuca ulaştırmazken birden çok kişiden küçük miktarlarda fon toplamak amaçlanan fon toplamayı daha olanaklı kılmaktadır.

Özetlemek gerekirse kitle fonlamasını ortaya çıkaran nedenler temelde erken dönem finansman ihtiyacı olsa da tercih edilebilirliğini artıran hususlar diğer finansman araçlarına göreceli olarak daha ulaşılabilir ve düşük maliyetli olup ayrıca çok sayıda kişiden az miktarda para toplayarak finansmana erişmenin daha olası olmasıdır.

Kitle Fonlamasının Amacı Nedir? yazısı ilk önce Usul Hukuk Danışmanlık üzerinde ortaya çıktı.